|
| |
|
Beste allen!
Per 1 april 2026 volg ik Age Beuving op als projectmanager in de landgoederenzone Baakse Beek. Het is een mooi proces met de nodige interessante uitdagingen. Het doel: samen het gebied klimaatrobuust maken.
Mijn naam is Pieter van Heteren, 57 jaar. Ik heb een achtergrond als bestuurskundige en woon in Velp, op terrein van het voormalige landgoed Daalhuizen. Ik ga mijn uiterste best doen om constructief bij te dragen aan dit in alle opzichten unieke project. Dat zal vooral op de achtergrond zijn, meer begeleidend dan sturend, want er zit al een hele goede club mensen in het gebied! Ik hoop nog lang, vanuit het waterschap, aan dit gebied verbonden te blijven.
In de afgelopen weken, terwijl ik me inwerk, zie ik dat het gebiedsproces geen kwestie is van ‘uitlopen van de ingezette koers’. Er zijn nog veel keuzes te maken, het afwegen van mogelijkheden en kansen die elk hun eigen voordelen, nadelen en risico’s met zich meebrengen. Geen makkelijke keuzes dus, waarbij de juiste balans tussen snelheid en zorgvuldigheid van belang is. En waarbij we bovenal samen doen.
Deze voorjaarseditie van de Nieuwsbrief Landgoederenzone is al bijna net zo gevarieerd als het weer. Projecttrekker Ellen Besseling vertelt meer over het project ‘Grondig Gelderland’, de eerste Kunst Biënnale Baakse Beek komt aan bod en technisch manager Ronald Stapelbroek geeft een actuele update over een aantal interessante projecten in het gebied.
Ik wens u allen veel leesplezier!
Pieter van Heteren
|
|
| |
|
|
| Gratis bodem – en bedrijfsadvies voor agrarische ondernemers |
|
|
Waterschap Rijn en IJssel, Provincie Gelderland en Deltaplan Agrarisch Waterbeheer besteden samen met agrariërs extra aandacht aan een veerkrachtige bodem. Het traject ‘Grondig Gelderland’ biedt agrarische ondernemers gratis advies op maat om de bodemgezondheid te verbeteren. Samen met een aantal lopende projecten zoals EDDGI (Elke druppel de grond in), zorgt deze samenwerking voor het gezamenlijk bereiken van belangrijke gedeelde doelen. Een betere infiltratie, het vasthouden van water en voedingsstoffen in de bodem en een gezonde gewasproductie. Projectleider Ellen Besseling is vanuit het waterschap trekker van het project ‘Grondig Gelderland’ en vertelt er graag meer over.
Ellen: ‘Elke druppel de grond in (EDDGI)’ is waarschijnlijk al bekend. Maar nu is hier dus een aanvulling op mogelijk via ‘Grondig Gelderland’. Is de bodem verdicht of kan er gemakkelijk water infiltreren? Laat de bodem het water als een zeef door of kan deze als een spons water vasthouden? Samen met grondeigenaren verkennen we maatregelen om de bodem te verbeteren. Sinds we in 2025 startten met dit project is het aantal boeren dat deel kan nemen flink gegroeid. Van tientallen naar meer dan honderd deelnemers. We werken met gebiedsmakelaars, bodemadviseurs en bedrijfsbegeleiders, eigenlijk net zoals bij EDDGI. Samen met de boer verkennen we hoe de bodem ervoor staat en welke mogelijke verbeteringen er zijn. Dat doen we op basis van een individueel bodem- en bedrijfsadvies. Voorbeelden uit de praktijk zijn: keuze voor kruidenrijk gras of vanggewas mengsels, het aanpassen van het moment en type (grond)bewerking, aanpassing van de bekalking of aanwenden van organisch materiaal of klei op schrale zandgronden.’
Gratis advies op maat (zonder addertje)
De eerste reacties zijn positief, aldus Ellen. ‘We horen vooral terug: waarom zouden we het niet doen? Je gaat er alleen op vooruit! Het is gunstig voor de gewassen, de bodem en het watersysteem: win-win-win. Tuurlijk reageert er ook wel eens iemand terughoudend in het begin. Wat staat er tegenover vanuit mij? Komt er een rekening? Maar nee hoor, het is inderdaad een gratis advies op maat, zonder addertjes onder het gras. Wat bieden we? Een keukentafelgesprek en veldbezoek, samen met een bodemdeskundige. Daarna volgt een schriftelijk advies met de knelpunten en mogelijke maatregelen, met informatie over subsidies. Er is meerjarige begeleiding en advies mogelijk bij de uitvoering. Gedurende het traject kunnen we over en weer praktijkkennis uitwisselen. Ook monitoren we het effect van aanpassingen, met onder andere bodemvochtsensoren die we ter beschikking stellen.’
Samen verbeteren we de bodem
Ellen: ‘We merken dat deelnemers ook aan andere projecten meedoen en zelfs een voortrekkersrol nemen. Daar zijn we blij mee! Door samen te werken, bereiken we gedeelde doelen en krijgen we meer inzicht in de bodem. Want een goede bodem is de basis voor elk boerenbedrijf. Dat is de plek waar elke druppel als eerste valt, dus daar kunnen we het beste starten met vasthouden.’
Zo doe je mee
Het traject ‘Grondig Gelderland’ loopt in 2026 en 2027. Alle Gelderse agrarische bedrijven kunnen een adviesgesprek aanvragen. Heb je interesse? Meld je dan aan via het mailadres: bodem@wrij.nl of bel met Ellen Besseling op nummer: 06-4600 3080.
|
|
|
|
|
|
|
| Hoe staan de projecten in de landgoederenzone er voor? |
| Ronald Stapelbroek is als technisch manager betrokken bij de projecten in de landgoederenzone. Hij praat ons bij over de actuele stand van zaken. |
|
|
|
| De Wildenborch |
Ronald: ‘Op De Wildenborch hebben we samen met het landgoed en de omgeving, het uitvoeringsontwerp afgerond voor de tweede fase. Dit ontwerp heeft betrekking op de werkzaamheden aan de westzijde van het landgoed. Zo ontstaat hier een nieuw watersysteem en natuurgebied. Dit gebied sluit aan op de werkzaamheden die eerder in fase 1 zijn uitgevoerd, waar nu tegelijkertijd aanvullend werk wordt gerealiseerd. Zowel het gebied aan de oostzijde als aan westzijde kan zo meer water vasthouden en bergen, zowel in droge als natte periodes. Daarnaast wordt ten zuiden van de Mosselseweg en op particulier terrein een deel van de waterhuishouding aangepast. Daardoor krijgt het water en ook natuurontwikkeling meer ruimte.’
Op dit moment lopen de vergunningprocedures voor het uitvoeren van de genoemde werkzaamheden. Daarnaast is de aanbesteding voor de uitvoering van het werk opgestart. Naar verwachting is in mei de aannemer gekozen. De uitvoering start rond de zomer van 2026 en is medio 2027 afgerond.
 |
|
|
|
| Landgoed ’t Medler |
Ronald: ‘Een groot deel van het watersysteemherstel op ’t Medler is in 2022 gerealiseerd. Onlangs zijn we gestart met de uitvoering van de werkzaamheden voor fase 2. Hierbij wordt ook de aansluiting met Landgoed de Wiersse gemaakt. Dan wordt de bestaande Baakse Beek op zowel een deel van de Wiersse als op ’t Medler verondiept. Ten westen van het landhuis op de Wiersse wordt een aansluiting gemaakt van de Baakse Beek op de Vordense Beek. Zo kan het water medio 2026 ook daadwerkelijk door de Vordense Beek stromen. De gedempte loop van de Baakse Beek wordt daarna ingericht als hoogwatergeul. Dit levert een meer natuurlijke loop van het water op. Naast de nieuwe inrichting van de Vordense Beek, wordt ook de opgeleide beek - een aangelegde beek die op een hoger niveau door het land stroomt - verder doorgetrokken.’
De werkzaamheden aan fase 2 op ’t Medler zijn naar verwachting voor het eind van dit jaar gereed.
 |
|
|
|
| Landgoed De Meene |
Ronald: ‘De werkzaamheden om water beter vast te houden op de Meene, zijn begin 2025 afgerond. Door het verondiepen van de Baakse Beek kan deze niet meer met de maaiboot worden onderhouden. Samen met Staatsbosbeheer zijn mogelijkheden gevonden om de beek grotendeels vanaf de kant te onderhouden. Daarbij werd ook een deel van het Liefdespad aangepast. Het is vaak een zoektocht om naast natuurdoelen en watersysteemherstel ook beheer en onderhoud te kunnen uitvoeren. Maatwerk is dan het sleutelwoord.'
 |
|
|
|
| Landgoed De Wiersse |
Ronald: ‘Straks gaat, vanaf ’t Medler, het water van de Baakse Beek via de nieuwe loop van de Vordense Beek stromen. Zo wordt, samen met een aantal andere ingrepen, het watersysteemherstel in de zuidwestelijke hoek van de Wiersse in 2026 gerealiseerd. Eind 2025 werd het Voorlopig Ontwerp (VO) voor de rest van het landgoed afgerond met een aantal werkzaamheden op de agenda, waaronder de herinrichting van de Kwasomp. Daar wordt circa 8 hectare lage landbouwgrond veranderd naar natuur. Alle maatregelen dienen om het water zoveel en zo lang mogelijk in het gebied vast te houden, in combinatie met het realiseren van extra natuur in de natte gebieden die daardoor ontstaan. In totaal wordt op de Wiersse zo'n 14 hectare nieuwe natuur toegevoegd aan het Gelders Natuur Netwerk (GNN).’
Inmiddels is gestart met de uitwerking van het definitief ontwerp. Daarna volgen de vergunningsprocedures en wordt het uitvoeringsontwerp opgesteld. De aanbesteding vindt plaats in 2027, alsmede de uitvoer, waarna in 2028 de werkzaamheden afgerond zijn. |
|
|
|
| Landgoed ’t Zelle |
| Ronald: ‘Bij ’t Zelle heeft de planvorming in 2025 op een laag pitje gestaan. Wel zijn taxaties uitgevoerd en is een onderzoek gedaan naar de bespeelbaarheid van de golfbaan, in relatie tot de watersysteemmaatregelen. Ondertussen is gewerkt aan het definitief ontwerp en wordt gezocht naar aanvullende financiering. De uitvoering schuift door naar de volgende planperiode. Het plan is om van oost naar west over het landgoed een slenk aan te leggen waar het water door de natuurlijke laagtes gaat lopen. Meer naar het westen worden bosprofielen aangelegd waar het water vrijer tussen de bomen stroomt. Vanaf het zuiden wordt er een slenk aangelegd die aansluit op de eerdergenoemde oost-west verbinding.' |
|
|
|
| Landgoed Het Onstein |
| Ronald: ‘Het voorlopig ontwerp is klaar. Het plan kan echter alleen doorgaan als bepaalde gronden gecompenseerd kunnen worden. Op dit moment hebben we daar nog geen zicht op en staat de verdere uitwerking van het project ‘on hold’. Het verdere verloop van dit project is dus nog onzeker.’ |
|
|
|
| Landgoed Wientjesvoort |
| Ronald: ‘De werkzaamheden voor fase 1 zijn begin 2025 afgerond. Hierbij hebben we een nieuwe loop van de Baakse Beek gemaakt in de vorm van een ondiepe slenk. Dat is gecombineerd met 9 hectare nieuwe natuur op grondgebied van twee particulieren. De nieuwe slenk ligt er nog verlaten bij want er stroomt nog geen water door. Het dempen van de huidige loop van de Baakse Beek en het maken van de aansluiting op de slenk is nog niet uitgevoerd. Dat is pas mogelijk als fase 2, waarvan een deel bij de Medlerlaak plaatsvindt, gerealiseerd kan worden. Die bevindt zich momenteel nog in de verkenningsfase. Met het projectteam zetten we alles in het werk om beide aanpassingen tijdig te realiseren.’ |
|
|
|
13 juni tot en met 13 september:
Eerste Baakse Beek Kunst Biënnale |
|
|
Louky Scheltema is beeldend kunstenaar in Vorden en doet mee aan de Biënnale met een kunstwerk. Alice te Wechel woont in Lochem en is groot liefhebber van kunst. Beiden zijn ze bezorgd over de effecten van de klimaatverandering. Alice: ‘Die effecten zien we hier, in onze directe omgeving, terug in het landschap. Tegelijkertijd zien we dat Waterschap Rijn en IJssel, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en landgoedeigenaren werkzaamheden uitvoeren om dit gebied klimaatbestendiger te maken. Dat is een hele positieve ontwikkeling die we graag op een kunstzinnige manier in de schijnwerpers zetten. De 30 kilometer lange kunstroute, die we dit jaar voor het eerst organiseren, is een mix van kunst en klimaatbewustzijn. Genieten van authentieke Achterhoeks landschap terwijl je met andere ogen kijkt naar klimaatverandering op eeuwenoud erfgoed.’
Kunst rond klimaatverandering
De combinatie kunst, klimaat en landgoederen heeft een sterk effect, vertelt Alice. ‘Ons project omvat drie kernwaarden. Kunst als spiegel van de natuur, het klimaat en ons erfgoed: hoe verhouden wij ons daartoe? Klimaat met het water als belangrijkste bron: omarm haar grilligheid en beweeg mee. En als derde erfgoed: landgoederen met een rijke geschiedenis om te herinneren, te koesteren en te verzorgen. Louky en ik hebben samen professionele kunstenaars uit de regio gezocht die zich betrokken voelen bij deze kernwaarden en die tot uiting brengen in hun kunst. De eigenaren van de landgoederen in het stroomgebied van de Baakse Beek en Veengoot, waar de kunstwerken worden geplaatst, herkenden zich ook in onze missie. Ze waren zonder uitzondering enthousiast om deel te nemen aan dit project. We ervaren bovendien een bijzondere connectie tussen de Kunst Biennale en de projecten van het waterschap op de landgoederen. Beiden versterken elkaar door het natuur- en waterthema en komen ieder goed tot hun recht.’
Fietsroute verbindt alle kunstwerken
Vanaf 13 juni zijn de elf kunstwerken te zien. Het zijn moderne kunstwerken van kunstenaars uit de regio. De meeste werken zijn gemaakt van natuurlijke materialen en gaan over het thema klimaatverandering. Bij elk kunstwerk hoort ook een gedicht van de kunstenaar. Deze is zowel in het Nederlands als het Achterhoeks gemaakt. Alice: ‘Daardoor kijk je niet alleen naar het kunstwerk, maar sta je ook even stil bij het landschap waarin je staat – en bij wat er in dat landschap verandert. We willen bezoekers het gebied écht laten beleven. Je fietst door het prachtige coulisselandschap van de Achterhoek, langs landgoederen, beken, bossen en water. Bij elk kunstwerk staat bovendien een bord van Waterschap Rijn en IJssel of van Staatsbosbeheer, met uitleg over het landschap van nu én hoe het zich in de toekomst kan ontwikkelen. We rekenen op veel bezoekers, hoe meer hoe beter!’
Zo doe je mee
Wil je de route fietsen en meer weten over de kunstenaars? Er is een routeboekje beschikbaar, aangevuld met interviews, achtergrondverhalen, een fotowedstrijd en een quiz.
Je kunt het voor € 9,50 kopen bij de VVV’s in de regio en bij diverse verkooppunten langs de route.
|
|
|
|
|
Louky Scheltema is beeldend kunstenaar in Vorden en doet mee aan de Biënnale met een kunstwerk. Alice te Wechel woont in Lochem en is groot liefhebber van kunst. Beiden zijn ze bezorgd over de effecten van de klimaatverandering. Alice: ‘Die effecten zien we hier, in onze directe omgeving, terug in het landschap. Tegelijkertijd zien we dat Waterschap Rijn en IJssel, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en landgoedeigenaren werkzaamheden uitvoeren om dit gebied klimaatbestendiger te maken. Dat is een hele positieve ontwikkeling die we graag op een kunstzinnige manier in de schijnwerpers zetten. De 30 kilometer lange kunstroute, die we dit jaar voor het eerst organiseren, is een mix van kunst en klimaatbewustzijn. Genieten van authentieke Achterhoeks landschap terwijl je met andere ogen kijkt naar klimaatverandering op eeuwenoud erfgoed.’
Kunst rond klimaatverandering
De combinatie kunst, klimaat en landgoederen heeft een sterk effect, vertelt Alice. ‘Ons project omvat drie kernwaarden. Kunst als spiegel van de natuur, het klimaat en ons erfgoed: hoe verhouden wij ons daartoe? Klimaat met het water als belangrijkste bron: omarm haar grilligheid en beweeg mee. En als derde erfgoed: landgoederen met een rijke geschiedenis om te herinneren, te koesteren en te verzorgen. Louky en ik hebben samen professionele kunstenaars uit de regio gezocht die zich betrokken voelen bij deze kernwaarden en die tot uiting brengen in hun kunst. De eigenaren van de landgoederen in het stroomgebied van de Baakse Beek en Veengoot, waar de kunstwerken worden geplaatst, herkenden zich ook in onze missie. Ze waren zonder uitzondering enthousiast om deel te nemen aan dit project. We ervaren bovendien een bijzondere connectie tussen de Kunst Biennale en de projecten van het waterschap op de landgoederen. Beiden versterken elkaar door het natuur- en waterthema en komen ieder goed tot hun recht.’
Fietsroute verbindt alle kunstwerken
Vanaf 13 juni zijn de elf kunstwerken te zien. Het zijn moderne kunstwerken van kunstenaars uit de regio. De meeste werken zijn gemaakt van natuurlijke materialen en gaan over het thema klimaatverandering. Bij elk kunstwerk hoort ook een gedicht van de kunstenaar. Deze is zowel in het Nederlands als het Achterhoeks gemaakt. Alice: ‘Daardoor kijk je niet alleen naar het kunstwerk, maar sta je ook even stil bij het landschap waarin je staat – en bij wat er in dat landschap verandert. We willen bezoekers het gebied écht laten beleven. Je fietst door het prachtige coulisselandschap van de Achterhoek, langs landgoederen, beken, bossen en water. Bij elk kunstwerk staat bovendien een bord van Waterschap Rijn en IJssel of van Staatsbosbeheer, met uitleg over het landschap van nu én hoe het zich in de toekomst kan ontwikkelen. We rekenen op veel bezoekers, hoe meer hoe beter!’
Zo doe je mee
Wil je de route fietsen en meer weten over de kunstenaars? Er is een routeboekje beschikbaar, aangevuld met interviews, achtergrondverhalen, een fotowedstrijd en een quiz. Je kunt het voor €9,50 kopen bij de VVV’s in de regio en bij diverse verkooppunten langs de route. |
|
|
